2010/10/31

Paano Nagtataksil ang Guro kay Rizal

Aktibista po ba kayo, Ma'am?

Si Jose Rizal, oo.

Sa sanaysay na "Fili sa Filipino: Piling-Piling Pilipitan" ni Isagani Cruz, pinatunayan kung paano kinakasangkapan ng kasalukuyang naghaharing puwersa ang mga akda ni Rizal para sa interes nitong politikal. Sa madaling salita, ginagamit ng estado ang Noli at Fili para manatiling mahimbing ang damdaming makabayan ng mga kabataan. Ayon kay Cruz (2009): "Ang sistema o institusyon ng edukasyon ang pangunahing kasangkapan ng estasdo o naghaharing ideolohiya; samakatwid, ito ang pinakamalaking bahagi ng gahum o ideolohiyang banyaga na patuloy na sumasakal sa ating mga Filipino." Ibinigay na kongkretong halimbawa ang pagtuturo ng El Filibusterismo sa mga estudyante. Sa pamamagitan ng mga teksbuk (na inakda ng mga awtor na hindi naman mahusay na nakakabasa ng Espanyol, mga teksbuk na "pinagaan" at pinaiksi, at may "gabay/tulong sa pag-aaral" na nagtuturo ng moral lessons) na ipinababasa sa mga estudyante, nagagawang imanipula ang kanilang kamalayang mapagpalaya. Dagdag pa ni Cruz (2009), "Sa kaso ng El Filibusterismo halimbawa'y sinisuguro ng estado na hindi maisasapuso ng mga estudyante ang pananaw ni Rizal na mapang-api ang klase sa pisika at iba pang klase sa unibersidad at paaralan. Sa teknikal na salita'y iaapropriya o ina-appropriate ng estado ang pagkasubersibo ni Rizal para hindi maging subersibo ang mga estudyante."

Ayaw ng estado na magkaroon ng malaya at makabayang sensibilidad ang mga kabataan? Hindi ba't ito ang pinakapuso ng mga akda ni Rizal--ang paglaya at pagpapalaya?

Binalikan ni Cruz ang layunin ni Rizal: "...layunin ni Rizal na makibaka laban sa umiiral na ideolohiya ng Kastila, lalung-lalo na sa Simbahang Kastilang kinakatawan ng mga prayle. Masasabi nating proyekto o tema ni Rizal na himukin ang mambabasa na batikusin ang mga maykapangyarihan...isa lamang halimbawa si Andres Bonifacio sa mga libo-libong naudyok ni Rizal na makibaka laban sa mapang-aping dayuhan." (2009)

Sa ganitong sitwasyon, paano dapat tumugon ang guro ng Noli at Fili?

Nakalantad ang sagot--tungkulin ng gurong maging tapat sa mga estudyante. Tungkulin niyang maging tapat sa mga aral ni Jose Rizal. Bilang tagapagtaguyod ng de-kalidad na edukasyon, dapat niyang iwasan ang anumang pagkukulang sa mga estudyante. Kung hindi ay maituturing itong pagtataksil sa ating pambansang bayani!

Pero hindi ba't ang mga makabayang guro ay tinatanggal sa trabaho, nire-redbait/nire-redtag, pinadudukot, o kaya't pinapatay?


Sanggunian

Cruz, Isagani. 2009. Fili sa Filipino: Piling-piling Pilipitan. Malay XXII, 1. Maynila: Pamantasang De La Salle.