2012/08/31

Ang Problema sa 'Sirena' ni Gloc-9

Kapuri-puri si Gloc-9 sapagkat sa pamamagitan ng rap, ng kanyang mga awit, ay "binigyang-tinig" niya ang "lahat ng mga taong may nais sabihin tungkol sa sarili at sa lipunang kinabibilangan" (Lumbera, 2012). Sa bawat awit na pumapailanlang sa ere at pinanonood sa YouTube o Myx, naipararating at naipauunawa sa mga kabataan, sa bisa ng kulturang popular, ang iba't iba ngunit magkakaugnay na kalagayan ng Pilipino sa lipunang malakolonyal-malapyudal. Madaling tumitimo sa kamalayan ng mga tagapakinig ang mga kanta ni Gloc-9 pagkat napag-uugnay ng mga ito ang personal na karanasang pinaghuhugatan ng rapper/songwriter, at ang kolektibong karahasang nararanasan ng mga Pilipino.

Ang kapangahasang paksain ang mga bagay na hindi karaniwang tinatalakay o hindi inaasahang talakayin ng isang "mainstream rap artist" ay dagdag pang dahilan kung bakit dapat purihin si Gloc-9. Sa kanyang "Sirena," halimbawa, sa nakakapagpataas-diwang paraan, tinalakay ni Gloc-9 ang karaniwang kalagayan ng bakla sa lipunang macho (patriyarkal, pyudal).


Sa "Sirena," hindi kinutya o ginawang katawa-tawa ang karanasan ng mga baklang nakakatikim ng pananakit/pambubugbog mula sa sariling amang hindi "matanggap" na may piniling kasarian ang kanilang anak. Sa ganitong dahilan pa lamang ay dapat nang pamarisan at gamiting mahusay na halimbawa ng mga kapwa rapper/songwriter, ang paraang pinili ni Gloc-9 sa pagtalakay sa "maselang" paksang may kinalaman sa kasarian at sekswalidad. Maaaring isang transgresibong landas ang nais suungin ni Gloc-9. Tila mayroong mulat na pasya si Gloc-9 na palalimin pa ang pag-unawa ng masa sa diskursong bakla. Bagamat mayroong limitasyong mababakas sa lyrics, mahihiwatigan naman ang tangkang i-explore ang baklang kamalayan sa pamamagitan ng hindi paggamit sa tinig ng "parloristang bakla" o isteryotipikal na bakla ('yung may ipit na boses o boses na tila pambabae) sa pag-awit. Pakinggan ang koro ng "Sirena." Ito ay hindi tinig (literal) ng tipikal na baklang una nating natunghayan sa mga pelikula ni Dolphy at huling napakinggan sa mga awit nina Andrew E at Michael V. (Pero may magbabago kaya o may dagdag bang pahiwatig kung ang umawit ng koro ay hindi si Ebe Dancel, kundi si Janno Gibbs? O si Piolo Pascual kaya?)

Nakakapanghinayang nga lamang dahil ang tangka ng "Sirena" na sisirin ang transgresibong agos ay pinalalamya ng dalawang bagay: una, ang imahen ng baklang itinampok sa music video (dinirehe ni J Pacena), at ikalawa, ang pahiwatig sa dulong linya ng awit.

Nabalewala ang tangkang trangresibong itanghal ang bakla sapagkat napakatipikal na imahen ng bakla ang itinampok sa music video, at ang ganitong paglalarawan ay lubhang nakapaglilimita sa pagtalakay sa baklang kamalayan (o sa kamalayan ng mga may piniling kasarian). Maraming beses na nating nakita ang ganitong imahen ng bakla, ang "screaming gay," sa pelikula, telebisyon, at musikang Pilipino.

Bago matapos ang awit ni Gloc-9, humingi ng tawad ang ama sa baklang anak na lumaki sa pagmamaltrato (dagdag pa ang kawalan ng respeto't pagtanggap). Ang sabi pa:

Anak, patawad sana sa lahat ng aking nagawa 
Di sinusukat ang tapang at ang bigote sa mukha 
Dahil kung minsan, mas lalake pa sa lalake ang bakla

Sa ganitong anyo, idiniin lamang sa awit ni Gloc-9, na sa lipunang batbat ng kontradiksyon, pamantayang panlalaki (pyudal) ang umiiral, at ang pamantayang ito, hindi ang pamantayang panlahat, ang ginagamit sa pagsukat sa tapang at higit sa lahat, sa pagkatao. Kailangan bang mahigitan ng bakla ang "pagkalalake" ng lalake para maunawaan, irespeto at tanggapin ng lipunan?

Ang hamon ngayon kay Gloc-9 at sa mga gumagawa ng music video niya, ay limiin ang sariling pananaw sa bakla/pagkabakla/kabaklaan (o sa mga may piniling kasarian sa pangkalahatan), at palalimin pa ang pagsusuri hinggil dito. Tungkulin ni Gloc-9 na pagtagpuin ang kanyang mga interpretasyon at ang ekspektasyon ng kanyang mga tagapakinig/manonood/mambabasa (Basahin ito o ito.). At dahil maraming nakikinig kay Gloc-9, lalong kailangang matutuhan niya kung paanong pagyayamanin ang "sensibilidad na pangkasaysayan at imahinasyong pangkasaysayan [ng audience/reader] na nagdiriin sa pagbabago at pag-iiba ng kapaligiran bunga ng kontradiksyon..." (San Juan, 2004). Bago ito, tungkulin niyang kilalanin at pag-aralan ang mga kontradiksyon sa lipunan, ang mga kontradiksyong bumabangga at humuhulma sa layunin ng mga baklang maging tunay na malaya, halimbawa.


Mga sanggunian

Lumbera, B. 2012. "Gloc-9: Nang Magkatinig ang Pipi." naakses sa http://bulatlat.com/main/2012/04/20/gloc-9-nang-magkatinig-ang-pipi/ noong 31 Agosto 2012.

San Juan, E. 2004. "Ang Sitwasyon ng Manlilikha sa Panahon ng Pagbabagong Pambansa." Himagsik: Pakikibaka Tungo sa Mapagpalayang Kultura. Maynila: DLSU Press, Inc.