2013/05/06

Editorial Cartoon: Isang Makauring Anyo ng Propaganda

Kilala rin sa tawag na "political cartoon," biswal na ekspresyon/representasyon ng kolektibong ideya't kuro-kuro ng isang publikasyon ang editorial cartoon. Ibig sabihin, ipinakikita nito ang opinyong napagkaisahan ng mga bumubuo sa publikasyon. Kadalasan itong tumuturol sa mga isyung napapanahon, sa mga isyung kagyat na dapat malaman ng publiko. Tintalakay, at kung kinakailangan, pinupuna rin nito ang mga isyung panlipunan at politikal--mga isyung mahalaga sa mas nakararami, tulad ng mga bagay na may kinalaman sa pamahalaan, mga batas, relasyong panlabas, mga batayang serbisyo, atbp.--sa madaling salita, mga isyung pambansa o panlahat.

Pagkat lumalarawan sa mga isyung politikal at gumaganap ng mahalagang papel sa paghubog ng publikong opinyon, ang pagdibuho ng editorial cartoon ay maituturing na isang gawaing propaganda.

Mula sa salitang "propago," tumutukoy ang propaganda sa "pagsuporta, pagtataguyod, pagpapalaganap ng mga ideya, paniniwala, proyekto, gawain, programa, tao (personahe), samahan, at institusyon." Ibig sabihin, tila tsanel o daluyan ng ideya/ideolohiya ang propaganda, na ang layunin ay "magpukaw, mag-organisa, at magpakilos." (Felicia, 2005)

Ang editorial cartoon bilang epektibong halimbawa ng propaganda, ay makauri pagkat ito ay nagagamit ayon sa interes ng uring pinangmumulan at uring pinagsisilbihan. Sa lipunang malakolonyal at malapyudal, mayroong dalawaang uri: ang uring nagsasamantala, at ang uring pinagsasamantalahan. Ipinapaliwanag nito kung bakit may dalawang magkasalungat na anyo ng propaganda: reaksyunaryo at rebolusyonaryo.


Reaksyunaryong maituturing ang halimbawa ng editorial cartoon na tila kumukunsinte sa kasalakuyang kaayusan. Sa aking palagay, reaksyunaryo ring matatawag ang mga editorial cartoon na tila ipinagtatanggol at umiiwas punahin ang mga gawaing nagpapalala sa sitwasyon ng mga sinasamantala. Reaksyunaryo ring dapat ituring ang mga editorial cartoon na tila sadyang nililito pa ang publiko at umiiwas ipaliwanag nang obhetibo ang mga isyung panlipunan. Tingnan ito bilang halimbawa:


Editorial cartoon ng Philippine Star (Source)

Sa naturang editorial cartoon ng Philippine Star, tila sigang nakadagan at nagpapahirap kay Juan dela Cruz ang New People's Army. Sa publikong matagal na at sistematiko pang pinagkaitan ng tumpak na impormasyon ng mainstream media, nagmumukhang nanggugulo lamang ang NPA sa "kaayusan" ng lipunan. Sa ganitong kairesponsableng pagdidibuho, biktima ng di-makatuwirang paghusga ang mga NPA, lalo't hindi naman nililinaw ng higanteng publikasyong gaya ng Philippine Star ang ugat ng armadong pakikibaka sa kanayunan.

Samantala, mayroon din namang responsable at mulat na nagdidibuho ng editorial cartoon. Masdan ang halimbawang ito:

Editorial cartoon ng student publication ng Cavite State University,
hinggil sa gusot sa pagitan ng Pilipinas at Tsina


Sa ipinakitang editorial cartoon sa itaas, inilarawan ang Tsina na tila sigang umaangkin sa pag-aari ng Pilipinas. Dagdag pa, itinanghal rin dito ang papel ng imperyalistang Estados Unidos sa isyung ito--ang tila pagpanig ng imperyalistang bansa sa gobyernong Aquino at pag-alo dito, habang sa kabilang banda'y isinusulong nito ang sarili nitong interes.

Maigi ring tingnan ang halimbawang ito:

Editorial cartoon ng Ang Bayan hinggil
sa "lumalagong ekonomya"sa ilalim ni Aquino (Source)

Sa paggamit sa imahen ni Juan dela Cruz na tila isang lobong pilit hinahanginan para magmukhang malusog, epektibong naisasalarawan ang hungkag na paglago ng ekonomyang pinagyayabang ng gobyernong Aquino. Hungkag na tulad ng artipisyal na lobo, pagkat wala naman itong tunay na kabutihang dulot sa mga karaniwang tao.

Sa pamamagitan ng mga halimbawang nasa itaas, malinaw na ipinakita kung paanong ang editorial cartoon, bilang bahagi ng malawak na gawaing propaganda, ay masugid na nagsusulong ng makauring interes at paninindigan. Ang tanong na lamang ay ganito--para kanino?


Sanggunian

Felicia, R.A. 2005. Panimulang kurso sa gawaing propaganda. Maynila: Ibon Foundation, Inc.