2013/06/25

Inisyal na Pagbasa sa Linyang Pampulitika ng "Kaleidoscope World" at "Kaleidoscope World Forever More"

Unang narinig sa radyo ang awit na "Kaleidoscope World" noong 1995, ang parehong taon na sinimulan nang pormal ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng Goverment of the Philippines (GPH; noo'y GRP o Government of the Replublic of the Philippines) at National Democratic Front of the Philippines (NDFP). Sa taon ring ito, nilagdaan ng magkabilang panig ang Joint Agreement on Safety and Immunity Guarantees (JASIG) na may layuning: "to create a favorable atmosphere conducive to free discussion and free movement during the peace negotiations, and avert any incident that may jeopardize the peace negotiations." [1] 

Sa kanyang awit, inisa-isa ng "Master Rapper" ang mga lantad na magkakasalungat sa lipunan:

Some are pure and some half-bred
Some are sober and some are wasted
Some are rich because of fate
Some are poor with no food on their plate
Some stand out while others blend
Some are fat and stout while some are thin
Some are friends and some are foes
Some have some while some have most [2]

Sa unang bahagi ng kanta ay simplistikong inilatag ang hitsura ng lipunan--magkabila't magkasalungat, ang kabaliktaran ng bawat isa. May mayaman at may mahirap; mataba at payat; kaibigan at kaaway; kaunti at marami. Sa ganitong paraan din ng paglalarawan inihapag ang iba pang bagay na magkakasalungat sa lipunan:

Some are great and some are few
Others lie while some tell the truth
Some say poems and some do sing
Others sing through their guitar strings
Some know it all while some act dumb
Let the bass line strum to the bang of the drum
Some can swim while some will sink
And some will find their minds and think
Others walk while others run
You can't talk peace and have a gun. [3]

Makatawag-pansin ang linyang ito: "You can't talk peace and have a gun." Sa orihinal na music video ng "Kaleidoscope World" na dinirehe ni Raymond Red, may hawak na peryodiko si Francis Magalona habang inaawit ang partikular na linyang ito. Laman ng dyaryo ang editoryal na may pamagat na "International Terrorism." Masdan:

Si Francis Magalona noong 1995: "You can't talk peace and have a gun."

Kapansin-pansin din ang anggulo ng mga kuha kay Francis Magalona. Madalas ay nasa bahaging ibaba ang kamera; tila ipinaaalam sa atin ang kanyang posisyon--sa itaas, tinitingala. Habang tayong mga tagamasid ay nakatunghay sa kanya:

Hindi kinakailangang nasa pulpito para mangaral;
Maaaring idaan sa anggulo ng kamera.

Sa ganitong posisyon, parang pari ang Master Rapper na nagbibigay-aral sa kanyang mga tagapakinig.

Ganito rin ang posisyon ni Elmo Magalona sa "Kaleidoscope World Forever More," ang "digitally altered" na bersyon ng music video na ipinalabas nitong Mayo 2013 [4]. Mauunawaang tila simbolikong ipinasa sa anak at batang rapper ang atas ng pagpapakalat sa mensahe ng kanta: "You can't talk peace and have a gun."

2:11 Ngayong 2013. Sa ganitong anggulo, binigkas ni Elmo Magalona
ang bagay na ipinangaral ng ama: "You can't talk peace and have a gun."

May diin at paggiit sa pagbitiw ng linyang "You can't talk peace and have a gun." Sa pamamagitan nito, direktang nangusap ang tagapagsalita sa kanyang mga tagapakinig. Malay ang pagpili sa Ingles na pandiwang "can't/cannot," na tumutukoy sa kahulugang leksikal  na "kawalang kakayahan, kawalang-permiso, pagbabawal." Malinaw ang mensahe ng kanta--ipinalalabas na magkasalungat ang usaping pangkapayapaan at armadong pakikibaka. At kung gayo'y hindi magtatagumpay ang usaping pangkapayapaan sa Pilipinas hanggat hindi nagbaba ng armas ang Bagong Hukbong Bayan, halimbawa. Naihanda na ang tagapakinig sa ganitong pananaw sa pamamagitan ng "paglilista" sa mga bagay at kondisyong lantad nang magkakasalungat. Ito ang mensahe ni Francis Magalona noong 1995, panahong kasisimula pa lamang na negosasyon sa pagitan ng GRP/GPH at NDFP. Mukhang ito pa rin ang buod ng kanyang awit ngayong 2013. At sa konteksto ng usapang pangkapayapaan sa ilalim ng rehimeng US-Aquino, mahalagang talakayin ang panlipunan at kultural na implikasyon (social and cultural significance) ng luma at bagong bersyon ng "Kaleidoscope World."


Kasalukuyang estado ng usapang pangkapayapaan

Matatandaang nitong Abril 2013 lamang ay nagpahayag ang Malakanyang ng disinteres na ipagpatuloy ang pakikipag-usap sa NDFP, sa ganang hindi na raw makapaghihintay pa ang GPH. Ayon kay Atty. Alex Padilla: "We cannot wait forever for the other side if they continually refuse to go back to the negotiating table without preconditions... The government will be taking a new approach to pursue peace...We have always been open to resume formal negotiations with them, but they keep on insisting on preconditions, such as the release of their detained consultants." [5] Tinukoy ng GPH ang pagpapalaya sa mga mga NDF consultants at iba pang bilanggong politikal bilang isa sa mga "preconditions" kung kaya't anila'y lubhang naaantala ang prosesong pangkapayapaan.

Sa Hague Joint Declaration ng GPH at NDFP, malinaw na nakasaad sa Article 4: "The holding of peace negotiations must be in accordance with the mutually acceptable principles, including national sovereignty, democracy and social justice and no precondition shall be made to negate the inherent character and purpose of peace negotiations." Habang sa Article 5.a naman ay ganito ang nakalimbag: "Specific measures of goodwill and confidence-building to create a favorable climate for peace negotiations." [6]

Kaugnay nito, napagkasunduan at nilagdaan ng parehong partido ang nilalaman ng Oslo Joint Statement noong Pebrero 2004. Sa Article 8 ng nasabing kasunduan ay nakasaad: "The Parties agree that the release of prisoners is a continuing confidence-building measure motivated by a mutual desire to improve the atmosphere for peace negotiations." Kaugnay nito ang pagpapalaya sa mga bilanggong politikal na nauna nang ipinag-utos ng pamahalaang Arroyo noong 2001. [7] Pinagtibay pa ang kasunduang ito sa pamamagitan ng paglagda ng GPH at NDFP sa ikalawang Oslo Joint Statement noong Abril 2004. Dito, nakadetalye ang bilang at pangalan ng mga bilanggong politikal na napagkasunduang palayain. [8]

Lumilitaw na bagamat napagkasunduang bahagi ng "confidence-building measure" ang pagpapalaya sa mga bilanggong politikal kabilang ang mga nakadetineng NDF peace consultants (na tulad nina Alan Jasminez, Eduardo Serrano, Nante Gamara, Eduardo Sarmiento, atbp.), tinitingnan ito ng GPH bilang "precondition" at ginagamit na dahilan kung kaya't unilateral na nagdesisyon ang GPH na itigil ang usapang pangkapayapaan sa pagitan nito at ng NDFP. Dagdag pa, ayon sa GPH, ikinukonsidera nila ngayon ang paggamit ng "bagong lapit" ("new approach") sa pagresolba sa armadong tunggalian sa Pilipinas. Sa ngayon, wala pang detalye kung ano ang "bagong lapit" na ito at kung paanoang implementasyon nito. [9]

Dagdag pa, habang napurnada ang prosesong pangkapayapaan sa pagitan ng dalawang panig, nagpapatuloy ang kontra-insurhensiyang patakaran ng GPH, naglalayong panatilihin ang "internal na kapayapaan at seguridad" sa pamamagitan ng pagsupil sa tinatawag nilang "banta sa seguridad" kabilang ang Bagong Hukbong Bayan. [10] Maaalalang kabilang ang Bagong Hukbong Bayan sa "terrorist listing" na inilabas ng US Department of Homeland Security. [11] Kaugnay nito, napagyarian ng GPH at NDFP sa una at ikalawang Oslo Joint Statement ang mga hakbang na isasagawa para iresolba ang usaping ito. Sa Article 3 ng unang Oslo Joint Stament: "The GRP and the NDFP shall, jointly and separately, call upon the Government of the United States, the Council of the European Union and other concerned foreign states and governments, to support the efforts of the parties in resolving the outstanding issue of the 'terrorist' listing of CPP/NPA and the NDFP Chief Political Consultant in order to advance and promote the peace negotiations and address the root causes of the armed conflict." [12] Dinetalye pa ito ng dalawang panig sa ikalawang Oslo Joint Statement.

Samantala, sa huling panayam sa tagapangulo ng NDFP negotiating panel na si Luis Jalandoni [13], nilinaw niyang nananatiling bukas ang kanilang panig sa pakikipagtalakayan sa gobyernong Aquino. At kung kinakailangan ay nakahanda silang hintayin ang termino ng susunod na pangulo ng GPH para ipagpatuloy ang nahintong usapang pangkapayapaan.


Puno't dulo ng armadong pakikibaka

Sa puntong ito, mahalagang pag-usapan ang puno't dulo ng armadong pakikibaka sa Pilipinas. Sa isang interbyu, detalyadong tinalakay ni Luis Jalandoni ang materyal at aktwal na kondisyong nagbigay-daan sa mahigit 40 taon ng armadong kilusan sa bansa:
The extreme exploitation of the peasants and workers, as well as the urban poor and indigenous people, students and other sectors, by the big landlords and compradors and the reactionary government supported by the US--that is the source of the extreme and intense social conflict in the Philippines. The peasants and farm workers who demand genuine land reform but are subject to repression, and when they rise up to demand their rights, they are subjected to massacres like in Hacienda Luisita which is owned by the family of President Aquino. And the urban poor who are subjected to demolitions because of the favor of the Aquino government to big time developers are subjected to extreme military repression. Even the killing of the activists among the youth who are fighting for their rights. The indigenous people who are in areas where big foreign mining is being carried out--destructive of the environment, and destructive of the livelihood of the indigenous people--are subjected to extreme repression like the killing of their leaders and those supporting them...The students are fighting for their right to good education and against higher tuition fees. The workers who fight for their right to just wages and against contractualization--all these sectors of the Filipino people are met with severe repression by the big landlords and big comprador bourgeoisie, and the military and police, supported by US Troops and the government of the United States. This is the source of the intense social conflict in the Philippines. [14] 
Sa ilalim ng rehimeng Aquino, lalo pang tumitindi ang sistematikong represyong nararanasan ng mga Pilipino. Halimbawa, hindi pa rin libreng naipamamahagi ang lupang sakahan sa mga manggagawang-bukid ng Hacienda Luisita, isang taon mula nang desisyunan ito ng Kataas-taasang Hukuman. [15] Nagpapatuloy rin ang malawakang pagpapalit-gamit ng lupang sakahan sa bisa ng public-private partnership program na ipinatutupad ng pamahalaan. [16]

Sa hanay naman ng mga manggagawa, matingkad na halimbawa ng represyon ang nararanasang "pananakit" at "ilegal na pag-aresto" ng kapulisan sa mga nag-unyong manggagawa ng Pentagon Steel Corporation. [17] Ganito rin ang sinapit at maaaring sapitin pa ng mga manggagawa sa iba pang lalawigan ng bansa. [18] Ganito ang kanilang sitwasyon habang nananatili ang mababang sahod, kontraktwalisasyon, at mga polisiyang paborable lamang sa mga multinanasyunal na korporasyon. [19]

Dagdag pang komplikasyon ang kontra-insurhensiyang progama ng pamahalaang Aquino. Gayong ipinatigil ang usapang pangkapayapaan at iginigiit ng GPH na magbaba ng armas ang Bagong Hukbong Bayan, kapuna-punang hindi nito ipinahinto nito ang Oplan Bayanihan at may bisa pa rin ang Visiting Forces Agreement. Kagaya ng nabanggit na, mahalagang bahagi ng Oplan Bayanihan ang pagtugis sa mga hinihinilang kasapi ng NPA. Sa pagbansag dito bilang "terorista," tila hindi nito kinikilala at inuunawa ang mga ugat ng armadong pakikibaka. At sa balag ng desperasyon, mayroon lamang dalawang pagpipilian ang ginigipit--ang mamatay o ang mamatay nang lumalaban.



Ang linyang pampulitika ng "Kaleidoscope World" at "Kaleidoscope World Forever More"

Balikan natin ang  awit at music video. Tulad ng nabanggit kanina, parehong sentimyento lamang hinggil sa isyu ng armadong tunggalian ang ipinatatagos ng luma at bagong bersyon ng awit na "Kaleidoscope World" ("You can't talk peace and have a gun"). Ang kaibahan lamang ay ang mga sumusunod: (1) may pagtatangkang magpakita ng panlipunang kamalayan ang naunang music video samantalang ang bago'y nagpakilala bilang "tribute video" na alay sa yumaong rapper; (2) sa unang video, hindi pinag-iba ang terorismo at armadong pakikibaka, at sa halip ay ipinalabas na tila pareho lamang ito. Sa esensya,  tila inuugat ng "Kaleidoscope World" at "Kaleidoscope World Forever More" sa armadong tunggalian ang kawalan ng kapayapaan, at sa pamamagitan ng pagsasabing:

So many faces, so many races
different voices, different choices...

Every color, every hue
is represented by me and you
take a slide in the slope
take a look at the kaleidoscope [20]

ay tila ipinahihiwatig na sadyang ganyan ang lipunan, likas na magkakaiba ang tao at magkakaiba rin ang kani-kanilang sitwasyon; at kung gayon, akma ang paggamit sa kaleidoscope bilang metapora ng lipunang puno ng kontradisyon. Habang ito ay pinatatanggap ng awit sa mga tagapakinig, hindi naman nito kinukuwestyon ang mga iyon. Hindi rin ito nagtatanong ng ganito: bakit magkakaiba ang antas ng mga Pilipino sa lipunan? Bakit malayo ang agwat ng mahirap sa mayaman? Bakit hindi magkakatugma ang pang-ekonomya at pampulitikang interes ng marami at iilan? At higit sa lahat, bakit mayroong armadong tunggalian? Sa pag-iwas sa mga tanong na ito at pagdiriwang sa ideya ng kapayapaang nakabatay sa pagkakaiba-iba't pagkakasalungat, ang parehong music video ay nagiging arbitraryong pagtatanghal sa kontemporanyong lipunang Pilipino.

Kapansin-pansin ding ang ganitong pananaw ay madulas na naipapasa mula sa nakatatandang henerasyon tungo sa kasalukuyan sa pamamagitan ng tatlong magkakaugnay na bagay--(1) pag-overdub sa tinig ng yumao at pag-revive sa isang lumang OPM hit, (2) pakikipagduweto ng batang rapper sa amang namatay na, at (3) paggamit sa dikotomiya ng ama/anak at patay/buhay.

Sa pamamagitan ng overdubbing at digital video editing,
nabuhay ang patay at nakipagduweto pa sa buhay.

Sa pamamagitan ng kasalukuyang teknolohiya, muling narinig ng mga mamamayan ang tinig ng halos limang taon nang patay na Master Rapper, kaduweto ang anak na lalaki at sikat na teen star na si Elmo Magalona. [21] Digital na teknolohiya rin ang ginamit para magmukhang magkasama ang mag-ama sa maraming eksena sa music video.

2:18 Muling nagtagpo ang patay at ang buhay para sabihing:
"Don't ask me how, don't ask me why..."

Samantala sa eksenang ito, tila ganap nang naipamana ang pampulitikang kamalayan (o di kaya'y ang kawalan o kakulangan nito) sa nakababatang henerasyon, tugma sa kasalukuyang kalagayan ng usapang pangkapayapaan sa pagitan ng GPH at NDFP.

2:36 Wagas na superimposition ng kaleidoscope at ng mag-amang rapper.

Interesante rin ang pagdaragdag ng salitang "forevermore"/"forever more" sa pamagat ng bagong bersyon ng awit at music video. Kung ang kaleidoscope ang tayutay para sa kasalukuyang kairalan, ang pagdurugtong ng salitang "forevermore" ay tila indikasyon ng wagas na pagtanggap sa mga nag-uumpugang kontradiksyon sa lipunan at pagpapanatili sa lumalalang kairalan.

Ang tila paring si Francis Magalona ay nakanonisang parang santo sa bagong bersyon ng music video, nananatili sa kabila ng kanyang kamatayan, para ipalaganap ang kanyang makauring konsepto ng kapayapaan. At kung gayon, sa kabuuan ay nagiging mahalagang behikulo ng mga kultural at panlipunang pagpapahalaga ng Estado ang "Kaleidoscope World" at "Kaleidoscope World Forever More." At di man sinasadya, magkahawig ang sinasabi sa awit at ang isa sa mga huling inihayag ng GPH: "Clearly, talking while shooting is no longer viable." [22]



[1] Mababasa sa The GRP-NDFP Peace Negotiations: Major Written Agreements and Outstanding Issues, inilathala ng NDFP Monitoring Committee. Maaari ding mag-download ng kopya ng JASIG mula rito. Mahalaga ring mabanggit na bago pa man mabuo at malagdaan ang JASIG ay nagpadala na ng emisaryo ang dating Pangulong Fidel Ramos para magpahayag sa NDFP ng interes ng GPH (noo'y GRP) na makipagnegosasyon. Kaugnay nito ay nilikha, pinagkasunduan at nilagdaan ang The Hague Joint Declaration noong 1992.

[2] Maaaring mabasa ang titik ng "Kaleidoscope World" (1995) ni Francis Magalona sa site na ito. Inakses noong 27 Hunyo 2013.


[3] Ibid.


[4] May pamagat na "Kaleidoscope Forever More" ang bagong bersyon ng awit at music video. Si Jose Ticsay ang direktor samantalang sina Top Suzara at IJ Garcia naman ang umareglo sa bersyon ni Elmo Magalona. Bahagi ng ad campaign ng Oishi ang pagpapalabas sa bagong bersyong ito.


[5] Maaaring mabasa ang pahayag ng GPH dito at dito rin.


[6] Sinipi mula sa "The Hague Joint Declaration" na nilagdaan noong Setyembre 1992. The GRP-NDFP Peace Negotiations: Major Written Agreements and Outstanding Issues, inilathala ng NDFP Monitoring Committee.


[7] Mababasa ang kabuuan ng unang Oslo Joint Statement sa The GRP-NDFP Peace Negotiations: Major Written Agreements and Outstanding Issues, inilathala ng NDFP Monitoring Committee. 


[8] Mababasa ang kabuuan ng ikalawang Oslo Joint Statement sa The GRP-NDFP Peace Negotiations: Major Written Agreements and Outstanding Issues, inilathala ng NDFP Monitoring Committee. 


[9] Mula sa "GPH eyes 'new approach' to peace; tells NPA to stop inflicting violence," inakses noong 27 Hunyo 2013.


[10] Mula sa "Internal Peace and Security Plan 'Bayanihan'" ng Armed Forces of the Philippines, inakses noong 27 Hunyo 2013.


[11] Batay sa pag-aaral ng National Consortium for the Study of Terrorism and and Responses to Terrorism ng US Department of Homeland Security, University of Maryland, inakses noong 27 Hunyo 2013.


[12] Mababasa ang kabuuan ng unang Oslo Joint Statement sa The GRP-NDFP Peace Negotiations: Major Written Agreements and Outstanding Issues, inilathala ng NDFP Monitoring Committee. 


[13] Si Luis Jalandoni ay dating bilanggong politikal. Siya rin ang tumatayong Chief International Representative ng NDFP. Mapapanood ang kanyang interbyu rito.


[14] Mapapanood nang buo ang interbyu rito.


[15] Ayon sa inilabas na press release ng  Kilusang Magbubukid ng Pilipinas, kapalit ang lupang sakahan ay kailangang makapagbayad muna ang mga manggagawang-bukid o di kaya'y pumirma sa isang kasunduan nagtatakda sa mga manggagawang-bukid na bayaran ang lupang ibibigay sa kanila. 


[16] Tingnang halimbawa ang kaso ng pagpapalit-gamit ng lupa sa Cavite at sa Batangas.


[17] Mababasa rito ang balita hinggil sa mga nag-unyong manggagawa ng Pentagon Steel Corporation.


[18] Tingnang halimbawa ang sitwasyon ng mga manggagawa ng Nestle sa Cabuyao, Laguna.


[19] Ilan lamang ang malawak na kontraktwalisasyon, two-tier wage system, at labor-export policy, sa mga polisiyang nagpapahirao sa mga manggagawa.


[20] Maaaring mabasa ang titik ng "Kaleidoscope World" (1995) ni Francis Magalona sa site na ito. Inakses noong 27 Hunyo 2013.


[21] "Musical necrophilia" ang bansag ng jazz artist na si Pat Metheny dito.


[22] Pahayag ni Teresita Quintos Deles, presidential adviser for peace process. Inakses dito noong 27 Hunyo 2013.